Is het een bunker, is het een bivak of een kazemat?

 

De ontdekking van de bunker onder de casinosite, veroorzaakt nogal wat beroering. Maar eigenlijk is die ontdekking niet zo bijzonder. De hele Europese kust was tijdens de Tweede Wereldoorlog een aaneenschakeling van bunkers, versterkte wachtposten, geschutskoepels en gesperde loopgraven. Het is dus logisch dat de casinosite met zijn uitsprong in zee van uiterst strategisch belang was voor de uitbouw van de Duitse Atlantik Wall. Vandaag betraden de archeologen onder ruime publieke belangstelling de site. Wat hebben ze nu eigenlijk gevonden?

Niet meteen verrassing

“De bunkers onder het casino staan netjes gedocumenteerd in plannen die al jaren in het gemeentelijke archief bewaard liggen. Dus een grote verrassing is de vondst niet”, zegt gemeentelijk archivaris en verwoed Wereldoorlog II-kenner Simon Vosters.  “Onze lokale erfgoedspecialist Ronny Van Troostenberghe kan de versterkte bunkerpost op de casinosite zo illustreren met enkele duidelijke foto’s uit de jaren ‘40. Het was al eerder duidelijk dat er van de andere bunkers op de site weinig overblijft. Maar gisteren stootten de onderzoekers op een ijzeren deur die leidde naar een schuilplaats met ondergrondse gang. Naar waar leidt die gang? En vooral wat ligt er nog in de ondergrondse bunker?

Welke functie had dit bunkercomplex eigenlijk?

De Duitse troepen richtten met hun Atlantik Wall vanaf 1942 een 5000 km-lange ‘bewapende parelsnoer uit beton’ langs de bezette kusten van Europa op. ‘Den Duits’ was immers constant op zijn hoede voor een geallieerde invasie vanuit zee. Door de versterking van de Noordelijke en Westelijke kusten kon Duitsland flink wat troepen vrijhouden voor hun Oostfront waar de Russen wel vaker luid op de deur bonkten. Langs de Europese kusten zijn dus overal honderden Duitse bunkercomplexen – in het Duitse oorlogsjargon ‘Stützpunkte’ genaamd -  te vinden, denk maar aan het domein Raversyde. Maar dus ook op minder opvallende plaatsen zoals de casinosite in Middelkerke installeerde de Duitse bezetter een versterkte bunkerpost. Tussen al die ‘Stützpunkte’ zaaiden de Duitsers gevaarlijke mijnenvelden.

Doppelgruppenunterstand

Wablief?! “Het aangetroffen bunkercomplex is een ‘Doppelgruppenunterstand’”, schetst Simon Vosters. “Dit type bunker komt zo’n 75 keer terug langs de Belgische kust. Efficiënt als de Duitsers waren, hergebruikten ze dit standaardontwerp en wisten ze meteen welk en hoeveel materiaal ze nodig hadden. Zo konden ze snel bouwen. In Middelkerke tref je aan de Calidris en in de Schuddebeurze dezelfde soort bunker aan. Het bunkercomplex aan het casino heette toen ‘Stutzpünkt Roon’.” Ook aan de andere zijde van de site zit een soortgelijke bunker, maar die is al deels vernield bij de bouw van het vroegere casino.”

Wat mogen we verwachten?

Hoewel de vondst veel zegt over de geschiedenis van Middelkerke in oorlogstijd, blijft een bunker maar een bunker. Het bouwwerk op zich is niet zo waardevol, maar wat er potentieel in ligt misschien wel. “We zijn er zeker van dat het hier gaat om een schuilplaats, een soort versterkte bivak waar de troepen konden uitrusten of schuilen voor artillerievuur. We gaan dus vooral heel wat informatie opslaan”, zegt archeoloog Niels Janssens. “Schatten gaan we zeker niet vinden, misschien wat achtergelaten munitie, of muurtekeningen, of andere aanwijzingen van het oorlogsleven.”

Bouw casino niet in het gedrang

Zelf Vlaams minister voor Erfgoed Matthias Diependaele zakte af naar Middelkerke om de bunkerbetreding bij te wonen: “De publieke belangstelling voor archeologie is toch altijd groot. Mensen zijn gefascineerd door geschiedenis, zeker als het zo tastbaar wordt. Maar we gaan de plannen voor het nieuwe casino niet vertragen. Burgemeester Dedecker reageert toch opgelucht: “De archeologen kunnen hun studiewerk doen, zodat ze meer inkijk in de geschiedenis krijgen. Ons bouwteam is volop bezig met de studies en de omgevingsvergunning. We voegen het rapport van de archeologen aan dat dossier toe en dan kan de voorbereiding van de bouw van het casino verdergaan.”

Wat troffen de archeologen aan?

Niet veel bijzonders. De bunker was grotendeels verlaten en leeg. Een verroest en gehavend bord met ‘Ausgang’ op toont de Duitse aanwezigheid. Erfgoedschepen Natacha Lejaeghere: “Ook al is de vondst niet spectaculair, de donkere, vochtige bunker geeft vooral weer in welke benarde omstandigheden soldaten hier hun oorlogsdagen moesten doorbrengen. Dat helpt ons natuurlijk wel om het Middelkerkse oorlogsverhaal nog beter te duiden.”

Bunker wordt afgebroken

Op sociale media circuleren voorstellen om de bunker in het nieuwbouwproject te integreren. “Onbegonnen werk”, zegt Stijn Gussé, directeur openbaar domein en gebouwen van het gemeentebestuur. “De bunker situeert zich net waar de nieuwe speelzaal zal komen. Dus als het verslag niets uitzonderlijk oplevert, gaan we de bunker afbreken, zodat de bouw van het nieuwe casino netjes volgens plan kan starten.

 

Schrijf u in op de nieuwsbrief van Gemeente Middelkerke