Infobord Fort Nieuwendamme

Het Fort van Nieuwendamme, oorspronkelijk Fort Real genoemd, is een verdedigingswerk uit 1584. Het werd gebouwd op bevel van het Spaanse hof en moest Nieuwpoort en de omliggende streek beschermen tegen invallen van protestantse hervormingsgezinden uit Oostende en Nederland.

Na het beleg van Oostende (1601-1604) verloor het fort grotendeels zijn strategische belang.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog kreeg de plek opnieuw betekenis. Het fort lag toen pal in de frontstreek, in vijandelijk overstromingsgebied. De Duitse bezetter liet er verschillende bunkers bouwen. Vandaag zijn dit de laatste bunkers uit die periode op Middelkerks grondgebied.

De naam Nieuwendamme verwijst naar een dam die in de 12de eeuw werd gebouwd. Die dam moest de monding van de toenmalige Testerepgeul in de IJzer afbuigen, zodat bijkomende gronden konden worden ingepolderd.

In de 14de eeuw ontstond hier, in de buurt van de sluizen op de IJzer, een relatief welvarende handelsnederzetting. De aanwezigheid van een overdrag speelde daarin een belangrijke rol. Via zo’n overdrag konden boten van de IJzer naar de Ieperleed worden getrokken, en omgekeerd.

Voor de Ieperlingen was dit een cruciale plek op een belangrijke handelsweg naar zee.

Het gebied rond Nieuwendamme was dus niet alleen militair-strategisch belangrijk. Door de controle over de waterhuishouding was het, zeker tot in de 16de eeuw, ook economisch van groot belang.

Ook vandaag zijn het meer dan 400 jaar oude fort en de gecompliceerde waterhuishouding nog duidelijk zichtbaar in het landschap. Op luchtfoto’s herken je meteen de typische vorm van de schans met vier bastions.

Het Fort van Nieuwendamme werd in 1981 beschermd als monument.